Η λεύκη είναι μια χρόνια νόσος του δέρματος. Το δέρμα χάνει το χρώμα του σε κάποια σημεία και εμφανίζονται άσπρες κηλίδες ή πλάκες. Μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε μέρος του σώματος. Συχνότερα εμφανίζεται στο πρόσωπο, γύρω από τα μάτια και το στόμα, στα χέρια, στα δάχτυλα, στους αγκώνες, στα γόνατα και στην περιοχή των γεννητικών οργάνων. Οι τρίχες μέσα στις κηλίδες μπορεί επίσης να ασπρίσουν.
Η λεύκη δεν είναι κολλητική και δεν μεταδίδεται με καμία επαφή.
- Η λεύκη είναι αυτοάνοση νόσος: κύτταρα του ανοσοποιητικού καταστρέφουν τα κύτταρα που φτιάχνουν το χρώμα του δέρματος.
- Δεν είναι επικίνδυνη για τη ζωή. Συνυπάρχει όμως συχνά με άλλα αυτοάνοσα νοσήματα, κυρίως του θυρεοειδούς, και μπορεί να επιβαρύνει την ψυχολογία.
- Η θεραπεία έχει αλλάξει: υπάρχουν πλέον εγκεκριμένοι αναστολείς JAK, τόσο σε κρέμα (από το 2023) όσο και σε χάπι (από τον Ιούλιο 2026).
- Το πρόσωπο ανταποκρίνεται πολύ καλύτερα από τα χέρια και τα πόδια. Ο επαναχρωματισμός είναι αργός και χρειάζεται μήνες.
- Δεν υπάρχει ακόμη οριστική ίαση, αλλά η νόσος μπορεί να ελεγχθεί.
Σε ποιους εμφανίζεται η λεύκη;
Η λεύκη προσβάλλει περίπου το 0,5–2% του πληθυσμού παγκοσμίως. Εμφανίζεται σε άνδρες και γυναίκες και σε όλους τους τύπους δέρματος.
Ενδεικτικές εκτιμήσεις από τη διεθνή βιβλιογραφία.
Υπάρχουν δύο βασικές μορφές:
- Μη τμηματική λεύκη (η συνηθισμένη μορφή, 85–90% των περιπτώσεων). Οι κηλίδες εμφανίζονται συνήθως συμμετρικά και στις δύο πλευρές του σώματος. Η πορεία της είναι απρόβλεπτη, με περιόδους σταθερότητας και περιόδους επέκτασης.
- Τμηματική λεύκη. Οι κηλίδες εμφανίζονται μόνο στη μία πλευρά του σώματος, σε μια «ζώνη». Ξεκινά συνήθως στην παιδική ηλικία. Απλώνεται γρήγορα στην αρχή, συνήθως για 1–2 χρόνια, και μετά σταθεροποιείται.
Είναι μόνο αισθητικό πρόβλημα;
Όχι. Παλαιότερα η λεύκη θεωρούνταν «καθαρά αισθητικό πρόβλημα». Σήμερα γνωρίζουμε ότι είναι αυτοάνοσο νόσημα. Δεν είναι επικίνδυνη για τη ζωή, όμως έχει δύο σημαντικές πλευρές:
- Συνύπαρξη με άλλα αυτοάνοσα νοσήματα. Η συχνότερη συνοδός πάθηση είναι η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα (Hashimoto ή Graves), που σε διάφορες μελέτες εμφανίζεται σε περίπου 15–25% των ενηλίκων με λεύκη. Λιγότερο συχνά μπορεί να συνυπάρχουν γυροειδής αλωπεκία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1, κακοήθης αναιμία ή άλλα αυτοάνοσα νοσήματα. Γι’ αυτό ο ιατρός σας μπορεί να ζητήσει εξετάσεις αίματος για τον θυρεοειδή (TSH και αντιθυρεοειδικά αντισώματα).
- Ψυχολογική επιβάρυνση. Σε μεγάλη διεθνή έρευνα με 3.541 ενήλικες με λεύκη από 17 χώρες (VALIANT), περίπου ένας στους τέσσερις ανέφερε διάγνωση κατάθλιψης (24,5%) και σχεδόν τρεις στους δέκα διάγνωση άγχους (28,8%). Οι περισσότεροι (59%) έκρυβαν συχνά τις κηλίδες τους.[1] Αν η λεύκη σάς επηρεάζει ψυχολογικά, μιλήστε γι’ αυτό με τον ιατρό σας. Η ψυχολογική υποστήριξη είναι μέρος της θεραπείας.
Πώς καθορίζεται το χρώμα του δέρματος;
Το χρώμα του δέρματος, των μαλλιών και των ματιών οφείλεται σε μια χρωστική που λέγεται μελανίνη. Τη μελανίνη την παράγουν ειδικά κύτταρα του δέρματος, τα μελανοκύτταρα. Όταν τα μελανοκύτταρα καταστρέφονται, το δέρμα γίνεται λευκό.
Πού οφείλεται η λεύκη;
Στη λεύκη, ορισμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού, τα κυτταροτοξικά Τ-λεμφοκύτταρα, επιτίθενται κατά λάθος στα μελανοκύτταρα και τα καταστρέφουν. Τα τελευταία χρόνια έγινε κατανοητός ο ακριβής μηχανισμός:
- Τα Τ-λεμφοκύτταρα παράγουν μια ουσία που λέγεται ιντερφερόνη-γ.
- Η ιντερφερόνη-γ ενεργοποιεί μέσα στα κύτταρα του δέρματος ένα «κανάλι» σηματοδότησης που λέγεται JAK-STAT (από το ένζυμο Janus kinase, JAK).
- Αυτό το κανάλι καλεί ακόμη περισσότερα λεμφοκύτταρα στο δέρμα. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος που συντηρεί τη νόσο.
Ο φαύλος κύκλος της λεύκης (απλοποιημένο σχήμα)
- Τ-λεμφοκύτταρακυτταροτοξικά κύτταρα του ανοσοποιητικού στο δέρμα
- Ιντερφερόνη-γουσία που παράγουν τα Τ-λεμφοκύτταρα
- Κανάλι JAK-STATενεργοποιείται μέσα στα κύτταρα του δέρματος
- Πρόσκληση περισσότερων λεμφοκυττάρωνο κύκλος ξαναρχίζει και συντηρεί τη νόσο
- Καταστροφή μελανοκυττάρωνχάνεται η μελανίνη και το δέρμα γίνεται λευκό
- Λεμφοκύτταρα μνήμηςμένουν στο δέρμα και προκαλούν υποτροπή στα ίδια σημεία
Αυτή η ανακάλυψη οδήγησε στα νέα φάρμακα, τους αναστολείς JAK, που διακόπτουν αυτόν τον κύκλο.
Έχει επίσης βρεθεί ότι στο δέρμα παραμένουν κάποια «λεμφοκύτταρα μνήμης». Αυτά εξηγούν γιατί η λεύκη συχνά επανεμφανίζεται στα ίδια σημεία όταν σταματήσει η θεραπεία. Γι’ αυτό συχνά χρειάζεται θεραπεία συντήρησης.
Στην εμφάνιση της νόσου συμβάλλουν επίσης η κληρονομική προδιάθεση και το οξειδωτικό στρες των μελανοκυττάρων. Στην τμηματική μορφή πιθανώς παίζουν ρόλο και νευρικοί παράγοντες. Οι τραυματισμοί του δέρματος, όπως οι γρατζουνιές, η τριβή και τα εγκαύματα, μπορεί να προκαλέσουν νέες κηλίδες. Αυτό λέγεται φαινόμενο Koebner.
Πώς εξελίσσεται η λεύκη;
Η πορεία και η σοβαρότητα της νόσου διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Στα ανοιχτόχρωμα άτομα η διαφορά φαίνεται κυρίως το καλοκαίρι, όταν το γύρω δέρμα μαυρίζει και οι κηλίδες μένουν λευκές. Στα μελαχρινά άτομα η λεύκη φαίνεται έντονα όλο τον χρόνο. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να επεκταθεί σε μεγάλο μέρος του σώματος. Δεν μπορούμε να προβλέψουμε με βεβαιότητα την πορεία της. Σπάνια, η λεύκη υποχωρεί από μόνη της.
Σημάδια ότι η νόσος είναι «ενεργή»
Η νόσος είναι ενεργή όταν επεκτείνεται. Τέτοια σημάδια είναι οι κηλίδες με θολά όρια, οι πολύ μικρές λευκές κηλίδες σαν «κομφετί» και οι νέες κηλίδες σε σημεία τραυματισμού. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται έγκαιρη επίσκεψη στον δερματολόγο, γιατί η θεραπεία μπορεί να σταματήσει την επέκταση.
Υπάρχει θεραπεία;
Η θεραπεία της λεύκης έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Οι στόχοι της είναι τρεις:
- να σταματήσει την επέκταση της νόσου,
- να επαναφέρει το χρώμα στις λευκές περιοχές,
- να προλάβει την υποτροπή.
Ο επαναχρωματισμός είναι αργός. Συνήθως χρειάζονται τουλάχιστον 3–6 μήνες για τα πρώτα αποτελέσματα και συχνά πάνω από έναν χρόνο για το καλύτερο αποτέλεσμα. Το πρόσωπο ανταποκρίνεται πολύ καλύτερα από τον κορμό και τα άκρα. Τα χέρια, τα δάχτυλα και τα πόδια ανταποκρίνονται δύσκολα σε όλες τις θεραπείες.
Μερικοί ασθενείς, κυρίως ανοιχτόχρωμοι με λίγες κηλίδες, επιλέγουν να μην κάνουν θεραπεία. Χρησιμοποιούν συστηματικά αντηλιακό, ώστε να μη μαυρίζει το υπόλοιπο δέρμα και να μη φαίνεται η διαφορά. Αυτή είναι μια απολύτως αποδεκτή επιλογή.
| Θεραπεία | Για ποιους | Τι πρέπει να ξέρετε |
|---|---|---|
| Αντηλιακό και κάλυψη (camouflage) | Όλους | Ασφαλή· συνδυάζονται με κάθε άλλη θεραπεία |
| Κορτιζονούχες κρέμες | Περιορισμένες κηλίδες στο σώμα | Σε κύκλους, για να μη λεπτύνει το δέρμα |
| Τακρόλιμους, πιμεκρόλιμους | Πρόσωπο, βλέφαρα, πτυχές | Δεν λεπταίνουν το δέρμα· χρήση εκτός εγκεκριμένων ενδείξεων (off-label) |
| Κρέμα ρουξολιτινίμπης (Opzelura) | Μη τμηματική λεύκη με προσβολή προσώπου, από 12 ετών | Πρώτη εγκεκριμένη θεραπεία επαναχρωματισμού· συνταγογράφηση από ειδικό ιατρό, ΣΗΠ |
| Χάπι ουπαδασιτινίμπης (Rinvoq) | Μη τμηματική λεύκη από 12 ετών, υποψήφιοι για συστηματική θεραπεία | Εγκρίθηκε 29/7/2026· χρειάζεται εξετάσεις και ιατρική παρακολούθηση |
| Φωτοθεραπεία NB-UVB ή excimer | Εκτεταμένη λεύκη ή λεύκη προσώπου | 2–3 φορές την εβδομάδα, για μήνες |
| Κορτιζόνη από το στόμα σε «μίνι-ώσεις» | Λεύκη που επεκτείνεται γρήγορα | Σύντομη θεραπεία· η νόσος μπορεί να επανέλθει μετά τη διακοπή |
| Χειρουργική (μεταμόσχευση μελανοκυττάρων) | Σταθερή λεύκη, ιδίως τμηματική | Μόνο σε εξειδικευμένα κέντρα |
| Αποχρωματισμός | Πολύ εκτεταμένη λεύκη (πάνω από 50% του σώματος) | Το αποτέλεσμα είναι συνήθως μόνιμο |
Προστασία από τον ήλιο
Το λευκό δέρμα δεν έχει μελανίνη και καίγεται εύκολα. Στα σημεία που δεν καλύπτονται από ρούχα, χρησιμοποιείτε αντηλιακό υψηλής προστασίας (SPF 30 ή μεγαλύτερο) και ανανεώνετε την εφαρμογή συχνά. Τα εγκαύματα πρέπει να αποφεύγονται, γιατί μπορεί να προκαλέσουν και νέες κηλίδες.
Κάλυψη των κηλίδων
Το make-up κάλυψης (camouflage) και τα σκευάσματα που σκουραίνουν προσωρινά το δέρμα (self-tanning) είναι ασφαλή. Συχνά δίνουν εντυπωσιακά αποτελέσματα και μπορούν να συνδυαστούν με οποιαδήποτε θεραπεία.
Τοπικές θεραπείες (κρέμες και αλοιφές)
- Κορτιζονούχες κρέμες. Είναι κατάλληλες για περιορισμένες κηλίδες στο σώμα. Χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένο διάστημα και συχνά σε κύκλους (π.χ. 2 εβδομάδες εφαρμογή και 2 εβδομάδες διάλειμμα), ώστε να μη λεπτύνει το δέρμα. Να τις χρησιμοποιείτε μόνο όπως σας έχει πει ο δερματολόγος σας.
- Αναστολείς καλσινευρίνης (τακρόλιμους, πιμεκρόλιμους). Είναι η πρώτη επιλογή για το πρόσωπο, τα βλέφαρα και τις πτυχές, γιατί δεν λεπταίνουν το δέρμα. Η χρήση τους στη λεύκη γίνεται εκτός εγκεκριμένων ενδείξεων (off-label), αλλά είναι καθιερωμένη πρακτική. Στο πρόσωπο δίνουν συχνά πολύ καλά αποτελέσματα. Μετά τον επαναχρωματισμό, η εφαρμογή τακρόλιμους 0,1% δύο φορές την εβδομάδα ως θεραπεία συντήρησης μείωσε τις υποτροπές. Σε ελεγχόμενη μελέτη (ασθενείς που ολοκλήρωσαν το πρωτόκολλο), το 10% των κηλίδων με τακρόλιμους ξαναέχασε μέρος του χρώματος, έναντι 40% με εικονικό φάρμακο. Στη συνολική ανάλυση όλων των συμμετεχόντων η διαφορά ήταν μικρότερη και δεν ήταν στατιστικά σημαντική.[2]
Κρέμα ρουξολιτινίμπης (Opzelura), ο πρώτος αναστολέας JAK
Η κρέμα ρουξολιτινίμπης 1,5% είναι το πρώτο φάρμακο που εγκρίθηκε ειδικά για τον επαναχρωματισμό στη λεύκη. Εγκρίθηκε από τον αμερικανικό FDA τον Ιούλιο του 2022 και από την Ευρώπη το 2023.
- Για ποιους είναι: για άτομα 12 ετών και άνω με μη τμηματική λεύκη. Στην Ευρώπη η έγκριση αφορά λεύκη που προσβάλλει και το πρόσωπο. Εφαρμόζεται δύο φορές την ημέρα σε έκταση έως το 10% της επιφάνειας του σώματος, περίπου όσο δέκα παλάμες.
- Πόσο αποτελεσματική είναι:
- Στους 6 μήνες: στις δύο μεγάλες μελέτες φάσης 3 (TRuE-V, 674 ασθενείς), περίπου 3 στους 10 ασθενείς είχαν τουλάχιστον 75% επαναχρωματισμό στο πρόσωπο (29,8% και 30,9% στις δύο μελέτες, έναντι 7,4% και 11,4% με κρέμα χωρίς δραστική ουσία).[3]
- Στον έναν χρόνο: το ποσοστό έφτασε περίπου τους 5 στους 10 (50,3%) σε όσους εφάρμοζαν την κρέμα συνεχώς.[4]
- Στα δύο έτη: στη μακροχρόνια επέκταση των μελετών, η βελτίωση συνεχίστηκε σε όσους συνέχισαν τη θεραπεία (σύμφωνα με ανακοίνωση της εταιρείας, τουλάχιστον 75% στο πρόσωπο στο 66% μιας ομάδας ασθενών της επέκτασης).[5]
- Στην καθημερινή πράξη: σε μεγάλη ιταλική μελέτη με 860 ασθενείς, τα αποτελέσματα ήταν κάπως χαμηλότερα αλλά ουσιαστικά: 18,5% στις 24 εβδομάδες και 38,4% στις 52 εβδομάδες (στους 229 ασθενείς που είχαν φτάσει τον έναν χρόνο).[6]
- Το βασικό μήνυμα είναι ότι χρειάζεται υπομονή: πολλοί ασθενείς που δεν είχαν δει αποτέλεσμα στους 6 μήνες βελτιώθηκαν σημαντικά αργότερα.
- Ανεπιθύμητες ενέργειες: συνήθως ήπιες, όπως ακμή (περίπου 6–7%) ή κνησμός (περίπου 5%) στο σημείο εφαρμογής.[3] Η ποσότητα του φαρμάκου που περνά στον οργανισμό είναι μικρή. Η κρέμα δεν πρέπει να χρησιμοποιείται στην εγκυμοσύνη· για τον θηλασμό ρωτήστε τον ιατρό σας.
- Συνδυασμός με φωτοθεραπεία: η προσθήκη φωτοθεραπείας NB-UVB μπορεί να βελτιώσει τα αποτελέσματα σε όσους ανταποκρίνονται αργά.
- Παιδιά κάτω των 12 ετών: η χρήση γίνεται προς το παρόν εκτός εγκεκριμένων ενδείξεων, σε μικρές εκτάσεις. Βρίσκεται σε εξέλιξη μεγάλη μελέτη για αυτή την ηλικιακή ομάδα.
Αναστολείς JAK από το στόμα (χάπια)
Για ασθενείς με εκτεταμένη λεύκη, όπου μια κρέμα δεν αρκεί, έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται αναστολείς JAK σε μορφή χαπιού.
Ουπαδασιτινίμπη (Rinvoq). Στις 29 Ιουλίου 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το Rinvoq 15 mg, μία φορά την ημέρα, για ενήλικες και εφήβους από 12 ετών με μη τμηματική λεύκη που είναι υποψήφιοι για συστηματική θεραπεία (θεραπεία που δρα σε όλον τον οργανισμό).[7] Η έγκριση βασίστηκε σε δύο ίδιες μελέτες φάσης 3 (Viti-Up) με 614 συμμετέχοντες, όπου και τα δύο κύρια τελικά σημεία επιτεύχθηκαν στις 48 εβδομάδες. Τα ποσοστά της εταιρείας ήταν:[8]
| Μελέτη | Πρόσωπο: ≥75% βελτίωση (F-VASI75) | Σώμα: ≥50% βελτίωση (T-VASI50) |
|---|---|---|
| Μελέτη 1 | 25,2% (έναντι 5,9% με εικονικό φάρμακο) | 19,4% (έναντι 5,9%) |
| Μελέτη 2 | 23,4% (έναντι 6,9%) | 21,5% (έναντι 5,9%) |
VASI (Vitiligo Area Scoring Index): δείκτης που μετρά την έκταση της λεύκης. F = πρόσωπο, T = σύνολο του σώματος. Τα ποσοστά προέρχονται από ανακοίνωση της εταιρείας.
Άλλα χάπια. Η ριτλεσιτινίμπη και η ποβορσιτινίμπη μελετώνται σε μεγάλες μελέτες φάσης 3 και δεν έχουν εγκριθεί για τη λεύκη. Η μπαρισιτινίμπη έχει εγκριθεί για άλλες παθήσεις και όχι για τη λεύκη. Σε μικρή μελέτη 49 ασθενών με ενεργή λεύκη, ο συνδυασμός της με φωτοθεραπεία φάνηκε να βελτιώνει το αποτέλεσμα σε σχέση με την εικονική θεραπεία, αλλά η μελέτη δεν πέτυχε το κύριο τελικό της σημείο και τα στοιχεία είναι προκαταρκτικά.[9]
Τι πρέπει να γνωρίζετε για τα χάπια JAK
Αυτά τα φάρμακα δρουν σε όλο τον οργανισμό και απαιτούν ιατρική παρακολούθηση:
- μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές λοιμώξεις, όπως φυματίωση και έρπητα ζωστήρα· πριν από την έναρξη γίνεται έλεγχος για φυματίωση και ηπατίτιδες
- έχουν συσχετιστεί με θρομβοεμβολικά και καρδιαγγειακά επεισόδια και με κακοήθειες (λέμφωμα, καρκίνος του δέρματος), και μπορεί να αυξήσουν τα λιπίδια του αίματος και τα ηπατικά ένζυμα
- χρειάζονται τακτικές εξετάσεις αίματος
- Αντενδείκνυνται στην εγκυμοσύνη. Δεν συνιστώνται ζωντανά εμβόλια κατά τη διάρκεια της θεραπείας
- σε άτομα άνω των 65 ετών, με καρδιαγγειακή νόσο ή παράγοντες κινδύνου, ή με παράγοντες κινδύνου για κακοήθεια, χρησιμοποιούνται μόνο αν δεν υπάρχουν κατάλληλες εναλλακτικές
Η απόφαση λαμβάνεται από τον δερματολόγο, κυρίως για ασθενείς με εκτεταμένη νόσο. Δείτε και την ενότητα για τα φάρμακα που κυκλοφορούν στην Ελλάδα, παρακάτω.
Φωτοθεραπεία: η NB-UVB αντικατέστησε την PUVA
Η φωτοθεραπεία με στενού φάσματος υπεριώδη ακτινοβολία B (NB-UVB, 311 nm) είναι σήμερα η θεραπεία εκλογής για την εκτεταμένη λεύκη. Γίνεται 2–3 φορές την εβδομάδα σε ειδικές καμπίνες και δεν χρειάζεται χάπι. Σε μεγάλη ανάλυση πολλών μελετών (35 μελέτες, 1.428 ασθενείς):[10]
- μετά από έναν χρόνο θεραπείας, περίπου οι μισοί και πλέον ασθενείς (περίπου 57%) είχαν τουλάχιστον 50% επαναχρωματισμό,
- περίπου ένας στους τρεις (36%) είχε τουλάχιστον 75% επαναχρωματισμό,
- το πρόσωπο και ο λαιμός ανταποκρίνονται καλύτερα, ενώ τα χέρια και τα πόδια ελάχιστα.
Ποσοστό ασθενών με τουλάχιστον 75% επαναχρωματισμό μετά από τουλάχιστον 6 μήνες NB-UVB, ανά περιοχή του σώματος. Πηγή: Bae και συν. (2017).
Η NB-UVB βοηθά επίσης στη σταθεροποίηση της ενεργής νόσου. Είναι ασφαλής και στα παιδιά. Συνδυάζεται συχνά με κρέμες, και ο συνδυασμός ενισχύει το αποτέλεσμα.
Η PUVA (ψωραλένιο και ακτινοβολία UVA) χρησιμοποιείται σήμερα σπάνια. Σε σύγκριση με τη NB-UVB, δίνει χαμηλότερα ποσοστά επαναχρωματισμού και χειρότερη ομοιομορφία χρώματος. Έχει επίσης περισσότερες παρενέργειες: ναυτία, εγκαύματα, ανάγκη για προστατευτικά γυαλιά, φακίδες και αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του δέρματος με τη μακροχρόνια χρήση. Δεν συνιστάται σε παιδιά, έγκυες και θηλάζουσες.
Excimer laser ή λάμπα 308 nm: στοχευμένη φωτοθεραπεία για περιορισμένες κηλίδες, κυρίως στο πρόσωπο. Έχει συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα με τη NB-UVB, χωρίς να εκτίθεται το υγιές δέρμα.
Όταν η λεύκη επεκτείνεται γρήγορα
Όταν η λεύκη απλώνεται γρήγορα, ο δερματολόγος μπορεί να χορηγήσει κορτιζόνη από το στόμα σε «μίνι-ώσεις», δηλαδή μόνο δύο συνεχόμενες ημέρες την εβδομάδα για λίγους μήνες, συνήθως μαζί με φωτοθεραπεία. Σε αναδρομικές μελέτες, με αυτόν τον τρόπο η επέκταση σταμάτησε στη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών, με ήπιες παρενέργειες. Επειδή τα δεδομένα δεν προέρχονται από ελεγχόμενες μελέτες και η νόσος μπορεί να επανέλθει μετά τη διακοπή, η θεραπεία αυτή αποφασίζεται ατομικά και για περιορισμένο διάστημα.
Χειρουργική θεραπεία (μεταμόσχευση μελανοκυττάρων)
Η χειρουργική θεραπεία απευθύνεται σε ασθενείς με σταθερή λεύκη, δηλαδή χωρίς νέες κηλίδες για τουλάχιστον 6–12 μήνες, που δεν ανταποκρίθηκαν στις άλλες θεραπείες. Ενδείκνυται ιδιαίτερα στην τμηματική λεύκη. Οι σύγχρονες τεχνικές μεταφέρουν μελανοκύτταρα από ένα μικρό κομμάτι υγιούς δέρματος, με τη μορφή κυτταρικού εναιωρήματος, στις λευκές περιοχές. Σε μεγάλη αναδρομική μελέτη με 2.283 ασθενείς, ο επαναχρωματισμός ήταν εξαιρετικός στο 66% όσων είχαν τμηματική λεύκη.[11] Σε άλλη αναδρομική μελέτη, ο επαναχρωματισμός διατηρήθηκε για χρόνια στην πλειονότητα των ασθενών (έως και 72 μήνες).[12] Στις ΗΠΑ έχει εγκριθεί από το 2023 ειδική συσκευή (RECELL) που επιτρέπει την προετοιμασία των κυττάρων στο χειρουργείο, για ενήλικες. Οι θεραπείες αυτές γίνονται σε εξειδικευμένα κέντρα.
Αποχρωματισμός
Σε ασθενείς με πολύ εκτεταμένη λεύκη, που καλύπτει περισσότερο από το 50% του σώματος και δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία, μπορεί να εξεταστεί ο αποχρωματισμός των λίγων σκούρων περιοχών που απομένουν, ώστε το δέρμα να αποκτήσει ομοιόμορφο χρώμα. Ο αποχρωματισμός γίνεται με κρέμα μονοβενζυλαιθέρα της υδροκινόνης για 5–12 μήνες. Το αποτέλεσμα είναι συνήθως μόνιμο. Η απόφαση πρέπει να παρθεί μετά από προσεκτική συζήτηση με τον δερματολόγο. Ο αποχρωματισμός δεν γίνεται σε παιδιά.
Βιταμίνες και συμπληρώματα
Οι βιταμίνες και τα συμπληρώματα δεν αποτελούν θεραπεία της λεύκης. Ορισμένα αντιοξειδωτικά, όπως η βιταμίνη Ε, το Ginkgo biloba και το εκχύλισμα Polypodium leucotomos, έχουν δείξει σε μικρές μελέτες ότι μπορεί να ενισχύσουν λίγο το αποτέλεσμα της φωτοθεραπείας. Τα δεδομένα όμως είναι περιορισμένα. Μόνα τους δεν προκαλούν σημαντικό επαναχρωματισμό. Να είστε επιφυλακτικοί με «θαυματουργές» θεραπείες που διαφημίζονται στο διαδίκτυο.
Τα φάρμακα JAK για τη λεύκη στην Ελλάδα
Δύο σκευάσματα από την οικογένεια των αναστολέων JAK έχουν σήμερα έγκριση για τη λεύκη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κεντρική ευρωπαϊκή έγκριση ισχύει αυτόματα και στη χώρα μας (ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων, ΕΟΦ, είναι υπεύθυνος για την κυκλοφορία των φαρμάκων στην Ελλάδα).
| Σκεύασμα | Μορφή και χρήση | Ένδειξη για τη λεύκη | Κατάσταση στην Ελλάδα |
|---|---|---|---|
| Opzelura (ρουξολιτινίμπη) 15 mg/g | Κρέμα, δύο φορές την ημέρα, σε έκταση έως 10% της επιφάνειας του σώματος | Μη τμηματική λεύκη με προσβολή προσώπου, από 12 ετών | Κυκλοφορεί, με περιορισμένη ιατρική συνταγή από ειδικό ιατρό. Υπάγεται στο ΣΗΠ. |
| Rinvoq (ουπαδασιτινίμπη) 15 mg | Δισκίο, μία φορά την ημέρα | Μη τμηματική λεύκη, από 12 ετών, για υποψήφιους για συστηματική θεραπεία | Εγκρίθηκε στην ΕΕ στις 29/7/2026. Το Rinvoq υπάγεται στο ΣΗΠ. Για την ένδειξη της λεύκης ρωτήστε τον ιατρό σας για την τρέχουσα κατάσταση προέγκρισης και αποζημίωσης. |
| Άλλα χάπια JAK (μπαρισιτινίμπη, αμπροκιτινίμπη, τοφασιτινίμπη κ.ά.) | Δισκία | Καμία ένδειξη για λεύκη | Κυκλοφορούν για άλλες παθήσεις. Η χρήση τους στη λεύκη θα ήταν εκτός ένδειξης και αφορά μόνο εξαιρετικές περιπτώσεις, με απόφαση του ιατρού. |
Τι είναι το ΣΗΠ
Το ΣΗΠ είναι το Σύστημα Ηλεκτρονικής Προέγκρισης του ΕΟΠΥΥ (Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας) για φάρμακα υψηλού κόστους. Ο ιατρός υποβάλλει ηλεκτρονικά αίτημα και το φάρμακο χορηγείται μόνο μετά την έγκρισή του, σύμφωνα με τα κριτήρια που ισχύουν κάθε φορά. Τα φάρμακα που υπάγονται στο ΣΗΠ δεν διατίθενται από τα ιδιωτικά φαρμακεία.
Αποζημίωση και προέγκριση
Οι όροι προέγκρισης και αποζημίωσης αλλάζουν με νέες αποφάσεις. Για ένα φάρμακο που εγκρίθηκε πρόσφατα για τη λεύκη, όπως το Rinvoq, μπορεί να μην έχουν ακόμη ολοκληρωθεί όλες οι διαδικασίες. Ο ιατρός σας θα σας ενημερώσει για την τρέχουσα κατάσταση. Δεν αναφέρονται εδώ τιμές, γιατί ισχύει το επίσημο δελτίο τιμών.
Η θεραπεία της λεύκης στα παιδιά
Η λεύκη στα παιδιά αντιμετωπίζεται με ασφαλείς αλλά αποτελεσματικές θεραπείες. Δεν αρκεί πάντα μόνο η «αναμονή».
- Πρώτη επιλογή: κρέμες τακρόλιμους/πιμεκρόλιμους, κυρίως για το πρόσωπο, και κορτιζονούχες κρέμες για περιορισμένο διάστημα, με την επίβλεψη δερματολόγου. Μια θεραπεία πρέπει να δοκιμαστεί για τουλάχιστον 6 μήνες πριν κριθεί ότι δεν αποδίδει.
- Κρέμα ρουξολιτινίμπης: εγκεκριμένη από την ηλικία των 12 ετών. Σε μικρότερα παιδιά η χρήση της είναι εκτός ενδείξεων και περιορισμένη.
- Φωτοθεραπεία NB-UVB ή excimer: ασφαλείς και αποτελεσματικές επιλογές και στα παιδιά.
- Η PUVA δεν συνιστάται. Ο αποχρωματισμός δεν γίνεται σε παιδιά.
- Χρειάζονται επίσης αντηλιακό, καμουφλάζ όταν το παιδί το επιθυμεί, προσοχή στην ψυχολογία του παιδιού και έλεγχος του θυρεοειδή.
Υπάρχει τελικά θεραπεία για τη λεύκη;
Δεν υπάρχει ακόμη θεραπεία που να εξαφανίζει οριστικά τη λεύκη. Η κατάσταση όμως είναι πολύ διαφορετική από ό,τι πριν από λίγα χρόνια. Γνωρίζουμε πλέον τον μηχανισμό της νόσου. Ήδη υπάρχουν εγκεκριμένες στοχευμένες θεραπείες: η κρέμα ρουξολιτινίμπης και, από τον Ιούλιο του 2026, το χάπι ουπαδασιτινίμπης (Rinvoq). Η έρευνα στρέφεται πλέον σε θεραπείες που θα απομακρύνουν τα «λεμφοκύτταρα μνήμης» του δέρματος, ώστε τα αποτελέσματα να διαρκούν χωρίς συνεχή θεραπεία.
Με τον συνδυασμό των σημερινών θεραπειών (κρέμες, φωτοθεραπεία, θεραπεία συντήρησης, σε επιλεγμένους ασθενείς χάπια JAK και χειρουργική), πολλοί ασθενείς μπορούν να ελέγξουν τη νόσο και να ξαναποκτήσουν σημαντικό μέρος του χρώματός τους. Ιδίως στο πρόσωπο, τα αποτελέσματα είναι συχνά πολύ καλά. Συζητήστε με τον δερματολόγο σας ποια θεραπεία ταιριάζει στη δική σας περίπτωση.
Δείτε επίσης
- Μέλασμα: άλλη συχνή διαταραχή του χρώματος του δέρματος.
- Γυροειδής αλωπεκία: κι αυτή αυτοάνοση πάθηση.
- Προστασία από τον ήλιο
Επιλεγμένη βιβλιογραφία
- Bibeau K, Ezzedine K, Harris JE, et al. Mental health and psychosocial quality-of-life burden among patients with vitiligo: findings from the Global VALIANT Study. JAMA Dermatol. 2023;159(10):1124-1128. doi:10.1001/jamadermatol.2023.2787
- Cavalié M, Ezzedine K, Fontas E, et al. Maintenance therapy of adult vitiligo with 0.1% tacrolimus ointment: a randomized, double blind, placebo-controlled study. J Invest Dermatol. 2015;135(4):970-974. doi:10.1038/jid.2014.527
- Rosmarin D, Passeron T, Pandya AG, et al. Two phase 3, randomized, controlled trials of ruxolitinib cream for vitiligo. N Engl J Med. 2022;387(16):1445-1455. doi:10.1056/NEJMoa2118828
- Seneschal J, Wolkerstorfer A, Desai SR, et al. Efficacy and safety of ruxolitinib cream in vitiligo by patient characteristic subgroups: descriptive pooled analysis from two phase 3 studies. Dermatol Ther (Heidelb). 2025;15(5):1227-1238. doi:10.1007/s13555-025-01381-7
- Incyte Corporation. Incyte announces long-term extension data from Phase 3 TRuE-V program demonstrating long-term safety and durability of response of Opzelura (ruxolitinib) cream in vitiligo. Δελτίο τύπου εταιρείας, 2023. biospace.com
- Marzano AV, …, Alberti-Violetti S. Real-world effectiveness of topical ruxolitinib in non-segmental vitiligo (πολυκεντρική μελέτη 860 ασθενών, Ιταλία). Br J Dermatol. 2026 (προδημοσίευση). doi:10.1093/bjd/ljag342
- AbbVie. AbbVie announces European Commission approval of RINVOQ (upadacitinib) for the treatment of adults and adolescents with non-segmental vitiligo. Δελτίο τύπου εταιρείας, 29 Ιουλίου 2026. news.abbvie.com
- AbbVie. AbbVie announces positive topline results from Phase 3 pivotal studies evaluating upadacitinib (RINVOQ) in adults and adolescents with vitiligo (Viti-Up). Δελτίο τύπου εταιρείας, 29 Οκτωβρίου 2025. news.abbvie.com
- Seneschal J, Guyon M, Merhi R, et al. Combination of baricitinib and phototherapy in adults with active vitiligo: a randomized clinical trial. JAMA Dermatol. 2025;161(4):375-382. doi:10.1001/jamadermatol.2024.5737
- Bae JM, Jung HM, Hong BY, et al. Phototherapy for vitiligo: a systematic review and meta-analysis. JAMA Dermatol. 2017;153(7):666-674. doi:10.1001/jamadermatol.2017.0002
- Zhang D, Wei X, Hong W, et al. A retrospective study of long term follow-up of 2283 vitiligo patients treated by autologous, non-cultured melanocyte-keratinocyte transplantation. Aging (Albany NY). 2021;13(4):5415-5425. doi:10.18632/aging.202472
- Silpa-Archa N, Griffith JL, Huggins RH, et al. Long-term follow-up of patients undergoing autologous noncultured melanocyte-keratinocyte transplantation for vitiligo and other leukodermas. J Am Acad Dermatol. 2017;77(2):318-327. doi:10.1016/j.jaad.2017.01.056