Τι είναι η μολυσματική τέρμινθος;
Η μολυσματική τέρμινθος είναι μια συχνή, καλοήθης ιογενής λοίμωξη του δέρματος. Προκαλείται από έναν ιό της οικογένειας Poxviridae (τον ίδιο γένος με την ευλογιά), ο οποίος προσβάλλει αποκλειστικά τον άνθρωπο. Εμφανίζεται συχνότερα σε παιδιά, αλλά μπορεί να προσβάλει και ενήλικες, ιδίως ως σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη.
Πώς μεταδίδεται
Η λοίμωξη μεταδίδεται με:
- Άμεση επαφή δέρμα με δέρμα με μολυσμένο άτομο
- Επαφή με μολυσμένα αντικείμενα (πετσέτες, ρούχα, παιχνίδια, εξοπλισμό κολύμβησης)
- Αυτομόλυνση, δηλαδή εξάπλωση των βλαβών σε άλλα σημεία του σώματος με το ξύσιμο
- Σεξουαλική επαφή, όταν οι βλάβες εντοπίζονται στην περιγεννητική, περιπρωκτική ή εφηβαϊκή περιοχή
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο μετάδοσης περιλαμβάνουν τη νεαρή ηλικία, τη στενή επαφή σε κοινότητες (π.χ. σχολεία), την κολύμβηση σε δημόσιες πισίνες, και την ύπαρξη ατοπικής δερματίτιδας (έκζεμα).
Πώς εμφανίζεται κλινικά
Τυπικά, η μολυσματική τέρμινθος παρουσιάζεται ως μία ή περισσότερες (συνήθως λιγότερες από 20) μικρές, στρογγυλές, ανώδυνες βλατίδες με:
- Στιλπνή, μαργαριτοειδή ή δερματόχρωμη επιφάνεια
- Χαρακτηριστική κεντρική ομφαλοειδή εντύπωση
- Μέγεθος από 1 mm έως πάνω από 1 cm σε μεγαλύτερες βλάβες
Οι βλάβες εντοπίζονται συνήθως στον κορμό, το πρόσωπο και τα άκρα στα παιδιά, ενώ στους ενήλικες με σεξουαλική μετάδοση εντοπίζονται στη βουβωνική χώρα, τα γεννητικά όργανα, την κάτω κοιλιά και τους μηρούς. Μπορεί να συνοδεύονται από ήπιο κνησμό ή ερυθρότητα γύρω από τη βλάβη, που ονομάζεται «δερματίτιδα του molluscum» και συχνά σηματοδοτεί την έναρξη της φυσικής υποχώρησης της λοίμωξης.
Σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα (π.χ. λοίμωξη HIV), οι βλάβες μπορεί να είναι πολυάριθμες, μεγαλύτερες και πιο ανθεκτικές στη θεραπεία.
Φυσική πορεία
Η μολυσματική τέρμινθος είναι συνήθως αυτοϊώμενη νόσος σε άτομα με φυσιολογικό ανοσοποιητικό σύστημα. Η πλήρης υποχώρηση συνήθως συμβαίνει μέσα σε 6 έως 12 μήνες, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν έως και 4-5 χρόνια.
Θεραπευτικές επιλογές
Επειδή η νόσος συχνά υποχωρεί από μόνη της, η παρακολούθηση χωρίς θεραπεία αποτελεί λογική επιλογή, ιδίως σε παιδιά χωρίς ενοχλητικά συμπτώματα. Θεραπεία μπορεί να εξεταστεί όταν οι βλάβες είναι συμπτωματικές, επίμονες, αισθητικά ενοχλητικές, ή όταν υπάρχουν επιπλοκές (π.χ. επιμόλυνση, έκζεμα, επιπεφυκίτιδα σε περιοφθαλμικές βλάβες).
Οι διαθέσιμες επιλογές περιλαμβάνουν:
- Κυρέτταζ (απόξεση): αφαίρεση της βλάβης με ειδικό εργαλείο· αποτελεσματική αλλά μπορεί να είναι επώδυνη και να αφήσει ουλή
- Κρυοθεραπεία με υγρό άζωτο: εφαρμόζεται σε επαναλαμβανόμενες συνεδρίες, με πιθανές παρενέργειες όπως μεταφλεγμονώδη υπερμελάγχρωση ή σπάνια ουλή
- Κανθαριδίνη: τοπική εφαρμογή σε ιατρείο, ανώδυνη κατά την εφαρμογή, προκαλεί φυσαλίδωση την επόμενη ημέρα
- Υδροξείδιο του καλίου (KOH) 5–10%: τοπική εφαρμογή στο σπίτι, με αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα έναντι εικονικού φαρμάκου
- Ποδοφυλλοτοξίνη: ιδιαίτερα χρήσιμη σε βλάβες περιγεννητικής εντόπισης
- Ιμικουιμόδη: παρά την ευρεία χρήση στο παρελθόν, συστηματικές ανασκοπήσεις δεν δείχνουν σαφές όφελος έναντι εικονικού φαρμάκου
Η επιλογή θεραπείας εξατομικεύεται ανάλογα με την ηλικία, τον αριθμό και την εντόπιση των βλαβών, και τις προτιμήσεις του ασθενούς ή των γονέων.
Πότε να αναζητηθεί ιατρική συμβουλή
- Εμφάνιση βλαβών στην περιγεννητική ή περιπρωκτική περιοχή
- Βλάβες γύρω από τα μάτια (κίνδυνος επιπεφυκίτιδας)
- Σημεία επιμόλυνσης (κοκκίνισμα, πόνο, πύον)
- Εκτεταμένη ή ταχέως εξελισσόμενη νόσος, ιδίως σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα