Τι είναι η ιλαρά
Η ιλαρά είναι μια πολύ μεταδοτική, δυνητικά θανατηφόρα αλλά προλήψιμη με εμβολιασμό ιογενής νόσος, που προκαλείται από τον ιό της ιλαράς.
Πώς μεταδίδεται
Ο ιός μεταδίδεται με τον αναπνευστικό δρόμο. Τα άτομα είναι μεταδοτικά περίπου 4 ημέρες πριν και 4 ημέρες μετά την εμφάνιση του εξανθήματος. Ο χρόνος επώασης είναι 10–14 ημέρες (εύρος 7–23 ημέρες).
Συμπτώματα
Η νόσος ξεκινά με προδρομική φάση 2–4 ημερών που περιλαμβάνει πυρετό και τουλάχιστον ένα από τα λεγόμενα «3 C»: βήχα (cough), καταρροή (coryza) και επιπεφυκίτιδα (conjunctivitis). Μπορεί να εμφανιστούν τα κηλιδώματα Koplik — μικρές λευκές κηλίδες στον βλεννογόνο των παρειών, παθογνωμονικές για την ιλαρά, 1–2 ημέρες πριν το εξάνθημα. Το χαρακτηριστικό κηλιδοβλατιδώδες εξάνθημα εμφανίζεται 3–4 ημέρες μετά την έναρξη του πυρετού, ξεκινώντας από το πρόσωπο και πίσω από τα αυτιά και επεκτείνεται στον κορμό και τα άκρα.
Σε εμβολιασμένα άτομα τα συμπτώματα μπορεί να είναι πολύ πιο ήπια ή και απόντα.
Επιπλοκές
Επιπλοκές εμφανίζονται σε περίπου το 30% των περιπτώσεων και περιλαμβάνουν διάρροια, ωτίτιδα, επιπεφυκίτιδα και πνευμονία — η πνευμονία είναι η συχνότερη αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας που σχετίζεται με την ιλαρά. Νευρολογικές επιπλοκές είναι σπανιότερες αλλά σοβαρές, και μπορούν να εμφανιστούν κατά τη διάρκεια της οξείας νόσου ή ακόμη και μήνες έως χρόνια αργότερα. Ο ιός προκαλεί επίσης παρατεταμένη καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος που αυξάνει την ευαισθησία σε δευτερογενείς λοιμώξεις για μήνες μετά την ανάρρωση. Ο κίνδυνος επιπλοκών είναι μεγαλύτερος σε βρέφη, ενήλικες άνω των 20 ετών, εγκύους και άτομα με ανοσοανεπάρκεια ή υποσιτισμό, ιδιαίτερα με ανεπάρκεια βιταμίνης Α.
Θεραπεία
Δεν υπάρχει ειδική αντιϊκή θεραπεία για την ιλαρά. Η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική και περιλαμβάνει:
- Χορήγηση βιταμίνης Α
- Παρακολούθηση και αντιβιοτική θεραπεία τυχόν δευτερογενών βακτηριακών λοιμώξεων
- Ενυδάτωση σε περίπτωση σοβαρής διάρροιας
Πρόληψη — Εμβολιασμός
Η πρόληψη βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στον εμβολιασμό. Το ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο (συνήθως σε συνδυασμό MMR) είναι ο ακρογωνιαίος λίθος για τον έλεγχο της νόσου· διακοπές στα εμβολιαστικά προγράμματα αυξάνουν τον κίνδυνο επανεμφάνισης επιδημιών.
Πότε να αναζητηθεί άμεσα ιατρική βοήθεια
Δύσπνοια, επίμονος υψηλός πυρετός, αφυδάτωση, αλλαγή επιπέδου συνείδησης ή επιδείνωση μετά από αρχική βελτίωση απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα σε βρέφη, εγκύους ή ανοσοκατεσταλμένα άτομα.